Berm Art Crafting

Een kast van Kersenhout en Robinia, met Essen, Eiken, Kastanje en Goudenregen voor de details. Op deze whiskykast laat ik al mijn fantasie los; het wordt zeker een meerjarenproject !

---

 

Een sterke Fantasie in hout

Whisky is een sterke drank die zijn typische geur en smaak met name ontleent aan het hout waarin het gerijpt. Ook zijn er kruiden die tijdens het jarenlange rijpingsproces toegevoegd. Met deze kast gaat het net zo: de vorm, detaillering en uitstraling komen langzaam tot stand door er lang mee bezig te zijn. Steeds worden er elementen toegevoegd en veranderd.

 

Kersen als basis gevat in Robinia

In 2021 mocht ik van een vriend zijn oude kersenstronk rooien. Het was het restant van een dikke Kersenboom, die hij al jaren geleden had omgezaagd. De Stronk stond in een donkere vochtige hoek van de tuin. Hij was al behoorlijk aangetast door schimmel, maar zag er nog redelijk goed uit. Met de kettingzaag heb ik terplekke de stronk in ruwe stukken gezaagd en die ruim een jaar gedroogd in mijn werkplaats. Sommige stukken zijn veel te zacht en vermolmd door de schimmel, maar andere delen lijken nog heel goed bruikbaar. Ik ben er blij mee en ga de betere delen gebruiken. Het vochtgehalte van het hout is in 1 jaar teruggelopen tot 8-9%, lekker droog dus. In de whiskykast ga ik ook Robinia, Essen en Goudenregen toepassen voor constructie-elementen en decoratieve details. Veel van de te gebruiken elementen heb ik reeds geoefend bij het maken van de bijpassende Whiskylamp.

 

Van grof naar fijn

Eerst zijn de grove stukken hanteerbaar gemaakt, door handmatig ieder stuk aan een zijkant vlak te schaven en dat verder als referentie te gebruiken. Vervolgens heb ik van ieder stuk de bovenzijde handmatig gevlakt met de schrobschaaf en daarna met een bankschaaf netjes gemaakt. Op de mechanische schaaftafel is daarna de brede bovenzijde gevlakt en vervolgens de onderzijde op dikte gemaakt met de vandiktebank. De grotere dikke stukken heb ik met de lintzaag gedeeld tot twee panelen die als elkaars “spiegelbeeld” ingezet kunnen worden. Tenslotte zijn uit het langste stukken balkjes gezaagd om het frame van te bouwen. Al snel bleek dat er te weinig lange rechte balkjes van Kersen waren om een stevig kastframe van te bouwen. De dunne Kersen balkjes zullen alleen toegepast worden rond de paneeldeurtjes. Oude Robinia balken, die rond 1990 in Friesland als beschoeiing van de waterlopen hebben gediend heb ik gebruikt om de balken voor het frame van te maken. In het frame komen panelen van Kersenhout met details van Goudenregen- en Essenhout. Daarnaast pas ik ook Eiken en Kastanje toe, zodat in de Whiskykast al het hout terugkomt, dat ik vaak gebruik.

 

&n

 

Slingerend ontwerpproces

Oorspronkelijk wilde ik een Whiskykist voor 1 fles maken: een soort “strongbox” met een knipoog naar het stenen tijdperk. Later is dat een groter model geworden; een heuse whiskykast voor meerdere flessen. Het eerste ontwerp stond op “trollenvoeten” en de deurtjes hadden een bolle vorm en een aantal kleine raampjes. Het ontwerp van de whiskykast heb ik inmiddels diverse keren aangepast. Toch blijft het kast staan op twee stoere “benen”, met twee paneeldeuren en twee lade. In de kast bevindt zich een “flessenhouder”. Het model met glazen deurtjes maakte dus plaats voor een versie met Noordse mythologie. Uiteindelijk ontstond er een strakke basisvorm met panelen met daarin een vlechtwerk met medaillons en wat toegevoegd houtsnijwerk.

 

 

 

 

Verder met de Whiskykast

In april 2026 ben ik eindelijk verder gegaan met de whiskykast. Doorgaans laat ik veel klusjes “tussendoor” komen, maar nu niet meer. Steeds meer “pijntjes” die horen bij mijn leeftijd (1958) nopen mij om ervoor te zorgen zorgen dat dit prachtige project nu bovenaan de lijst staat en blijft.
Verder gaan betekent het oppakken van de draad en dus het doorspitten van aantekeningen en foto’s. Daarbij is het thema van de whiskykast (opnieuw) ingevuld. De functie is om favoriete whisky een prachtige omlijsting te geven en dat te doen door mijn lijfspreuk “vakmanschap om te gebruiken” erin te verwerken. Dit betekent ten eerste dat het hout dat ik veel heb gebruikt, namelijk de 6 soorten Eiken, Robinia, Kastanje, Essen en Goudenregen allemaal naast het Kersen erin gebruikt worden. Ten tweede dat er 6 gebruiksmaterialen in de whiskykast als een soort ornamenten worden verwerkt. Ze staan alle 6 symbool voor het maken van gebruiksvoorwerpen door de mens.

In de Steentijd was dat steen, voor snij- en slaggereedschap en in de IJzertijd werd dat ijzer. Naast ijzer wordt er, ook nu nog steeds, heel veel gebruik gemaakt van hout voor gereedschap en constructies. Goud is onmisbaar voor sierraden , maar ook als betaalzekerheid. Glas heeft ons ruiten, lenzen en vaatwerk gegeven. Silicium tenslotte vormt de basis voor de computerindustrie en de besturing van heel veel gebruiksvoorwerpen.
De whiskykast van 6 soorten hout krijgt 6 “gevlochten” panelen, met medaillons, waarin de genoemde 6 gebruiksmaterialen komen.
 

 

 

 

Beginnen met een paneeltje

In het proefproject, de whiskylamp, heb ik het weefpaneel al geoefend. Daarbij geleerd dat er makkelijk houtvezels aan de achterzijde uitbreken bij het snijden van het weefpatroon. Nadat de nodige gaten zijn voorgeboord, zijn ze zowel van de achter- als de voorzijde uitgestoken. Om het beitelen aan voor- en achterzijde goed op elkaar af te stemmen zijn de patronen op beide zijden uitgelijnd en netjes ingesneden. Er zijn diverse steekbeitels gebruikt, waarbij de hoofdrol was weggelegd voor de schietbeitel nr.10. Ieder uur werden alle gebruikte beitels gewet om ze vlijmscherp te houden. Een gewoon ouderwets wetsteentje heeft een donkere slijpkant met grit 500 en een lichte wetkant met grit 1000. Gewoon wetten uit de hand en tussendoor aanscherpen op de lederen strop met slijppasta werkt fijn en snel. Ook een beitel va 1 Euro van de Lidl werkt dan zelfs prima. Het vlijmscherp houden bleek een “must”, aangezien het hout behoorlijk grote zachte plekken heeft door rotting. Soms kon ik de steekbeitel niet goed gebruiken en moest ik even overstappen op een houtsnijmes. Daarnaast heb ik de zachte plekken steeds voor behandeld met CA-lijm ter versteviging.

Bij het snijden en steken van de kromme vormen van het weefpatroon aan de voorzijde van het paneel kwam dit probleem heel vaak voor: voorwaar een hels karwei ! Scherpe beitels zijn een “must”, dus iedere dag alle beitels slijpen en ze ieder uur wetten op “ardense coticule natuursteen” en op een lederen strop met olie en slijppasta. De achterzijde is relatief vlak gehouden en bevat kleine gaatjes voor kleine “bolletjes” die ik op de draaibank ga maken als de paneeltjes gesneden zijn. Als het hout uitbrak, doordat het te zacht was, heb ik de stukjes met CA-lijm weer erin gelijmd. Uiteindelijk blijft duidelijk zichtbaar dat het aangetast hout is. Je ziet het aan de structuur en de kleur, maar dat geeft ook extra sfeer aan de deurtjes van de whiskykast. Uit voorzorg tegen het uitbreken van zachte stukjes heb ik bij het 2e paneel eerst de zachte delen in de CA-lijm gezet. Daarna zijn alle gaten aan de voorzijde voorzien van een vierkant reces, voordat ze vanaf de achterzijde worden uitgestoken. Bij het vormen van het vlechtpatroon heb ik de methode van uitsteken aangepast. Door in serie de delen na elkaar uit te steken die dezelfde nerfrichting hebben wordt de kans op “uitbreken” drastisch verkleind. Dit komt omdat ik dat voorbereid ben op het “uitbreek gedrag”. Ook de rondingen van de “vlechten” zijn in serie gemaakt om beter vooruit te weten waar de zwakke plekken in het nerfpatroon zitten.
 

 

 

Peter van Tienhoven

 

 

 

 

---